Iskry z popiołów. 25 zapomnianych opowiadań polskich XIX wieku.”
Wybrał i opracował Juliusz W. Gomulicki. Ilustrował Stanisław Topfer. Nasza Księgarnia 1959.
W antologii tej, są utwory zapomniane (ongiś bardzo cenione) które zasługują na nową prezentację, a których tytuły są zagadką dla najlepszego nawet znawcy naszej literatury narodowej.
‘Trzeba jednym słowem na nowo rozdmuchać żarzące się od spodu popioły literackie i wydobyć z nich snop świeżych iskier. Przekonawszy się wówczas, jaki to piękny płomień może jeszcze buchnąć z takiego wygasłego na pozór paleniska’’- tak pisał w wydanej w 1959 roku Antologii „Iskry z popiołu’’ w słowach skierowanych Do Czytelnika – Juliusz Władysław Gomulicki.
Antologia Iskry z popiołów to wyprawa po zapomnianej nowelistyce XIX-wiecznej. Zawiera 25 najbardziej interesujących zapomnianych opowiadań polskich XIX wieku.
Każdy utwór przedrukowany w tym zbiorniku został poprzedzony krótką notą informującą o jego autorze mającą przybliżyć Czytelnikowi osobowość autora oraz zwrócić uwagę na charakterystyczne cechy jego twórczości a często pojawiająca się anegdota biograficzna pełni w nich rolę przyprawy literacki .Niektóre z tych klejnocików są o tyle ciekawsze, że- przedrukowane bezpośrednio, z rzadkich almanachów (Osobliwsze przygody) książek zbiorowych (Kifor obłąkany) albo kalendarzy(Ze wspomnień dziecinnych)-po raz pierwszydopiero trafiły do osobnego, książkowego zbioru nowelistycznego.
Zachęcam do przeczytania lektury, która wzbogaci naszą wiedzę i wyobraźnię o odpowiedniej epoce.
Bożena Adamowicz
Szata z purpury. Kornelia Dobkiewiczowa. Katowice 1988.
Przysłowiem starożytnym „Habent sua fata libelli” autorka wprowadza nas w karty powieści historycznej Szata z purpury-której akcja dzieje się w 1103 roku. Na zamku wawelskim mają się odbyć zaślubiny ruskiej księżnej Zbysławy zmierzającej z Kijowa , z księciem Bolesławem zwanym Krzywoustym . Oto Skarbimir- palatyn królewski z rodu Awdańców wiedzie księżniczkę do Krakowa, którego ma ona zostać panią.Ze sobą księżna przywiozła drogocenne rzeczy, a wśród nich najcenniejszą dla nich obojga –psałterz. Rzadkiej to ceny pamiątka. I nie małą przybyła drogę. Szczęśliwy ten kraj, w którym mnożą się księgi- rzekł Skarbimir. Habent sua fata libelli- odpowiedział biskup krakowski Baldwin.
Następnego dnia przypadła uczta na zamku, dokąd tak wiele zjechało się zaproszonych gości .W tym dniu wniesiono skrzynie z kosztownościami i książę obdarowywał nimi najbardziej zasłużone osobistości które przysłużyły się dla kraju.
…Na ten raz Bolko sam sięgnął do skrzyni i wydostał z niej wspaniałą szatę z purpury, jakiej nie widziano jeszcze nigdy na zamku wawelskim.Bramowana złotem u dołu i przy rękawach, rozcięta od przodu i z tyłu od pasa, dla dogodnego na koniu siadania, układała się w fałdy przepyszne, a barwą swą przypominała owoc granatu, najrzadszy z tych, jakie się w jukach kupców wędrownych podówczas znajdowały. Pod szyją wyobrażono złotym haftem godło rodowe Awdańców.-Oto nasz dar dla ciebie palatynie-zwrócił się do Skarbimira-w podzięce za służby dla tego księstwa długie i wierne, za starania dla przyszłej księżny krakowskiej w niełacnej drodze do nas….Za sprawą wielebnego księdza biskupa krakowskiego suknia ta nabyta została w Rzymie i do Krakowa przywieziona, skrzynię czynili jednakoż arabscy mistrzowie.
Czyny wojewody były wielkie i nie dziwne było, że szata z purpury przypadła właśnie Skarbimierowi- w powieści szata oznacza symbol wyniesienia dostojnika do najwyższych godności w państwie. A kolor purpura znamionowała ludzi wielkich, możnych, lecz także dumnych, bezwzględnych w zaspokajaniu swoich pragnień i często owładniętych pychą. Czy owa szata nie była przyczyną jego nieszczęścia?W pysze swojej przecenił on wagę purpury i przegrał. Tytuł Szata z purpury jest więc pełen goryczy- jeśli chodzi o wojewodę. Ma nasunąć czytelnikowi refleksje, czy w istocie zaszczyty, bogactwo i dostojeństwo najwięcej znaczą w naszym życiu.
Polecamy. Małgorzata Śliwak. Bożena Adamowicz
Krysia Bezimienna.Antonina Domańska
Zrzeszenie Księgarstwa Warszawa 1984.Tekst wg wydania I.W. Nasza Księgarnia z 1967.
Powieść historyczna .Utwór powstał w 1914 roku. Akcja powieści dzieje się w Polsce w czasach Anny Jagiellonki w latach 1572-1583. Do dworu królewskiego przybywa Marysia Krupska, która dołącza do dwórek królowej Anny, by kontynuować naukę i jej służyć. Towarzyszy jej siedmioletnia Krysia. Krysia jest sierotą, która zostaje przygarnięta na dwór z litości. Nikt nie zna jej pochodzenia. Krysia jest najpierw nieodłączną towarzyszką dwórki Marysi. Z czasem dziewczynka usamodzielnia się i staje ulubienicą królowej .Pewnego dnia tylko dzięki szybkiej reakcji dworskiego pieska Krysia zostaje uratowana od porwania przez tajemniczego meżczyznę, który czyha na jej życie . Kim jest ów mężczyzna? Kim naprawdę była Krysia? Kim był Andrzej Chwalibóg i jakie zamiary wobec niej miał?
… Krysia postąpiła dwa kroki, Jędruś trzy kroki…popatrzyli sobie w oczy. Jędruś miał czapkę w rękach…usta poruszyły się nieznacznie…szmer przeleciał powietrzem:
-Będziesz na mnie czekała? -Będę.
Przeczytałam i powiem tylko tyle- ta historia zakończyła się bajecznie.
Powieść dla dzieci, młodzieży i dorosłych
Polecam.Bożena Adamowicz
Krzyżacy-Henryk Sienkiewicz
Dlaczego wybrałam do przeczytania tę książkę?
Powodów jest wiele, a oto niektóre z nich :
a/autor jest pierwszym Polskim Laureatem Nagrody Literackiej Nobla b/powieść czytana przez wiele pokoleń Polaków c/ukazana kultura rycerska średniowiecznej rzeczywistości Polski d/książkowy „challange” -czytanie lektur szkolnych po raz wtóry i zaskakujący skutek uboczny interpretacji postaci lektury po latach(polecam) e/zakon rycerski- Krzyżacy-jako jeden z trzech obok Templariuszy i Joannitów , wpływowy, pełny tajemnic, legend i mitów. Wielka potęga, majątek i bolesny upadek f/ siła ludzkich uczuć: miłości, nienawiści , żalu,radości… Losy Zbyszka utrzymuja w napięciu do ostatniej strony książki
Zachęcam do przeczytania. Marta Bruś
Trzy królowe-Wiktor Gomulicki.
Jadwiga. Barbara. Marysieńka-kobiety, których charakter, usposobienie i niepospolita uroda wywarły wpływ na dzieje Polski. Trzy wielkie damy naszej historii, których losy były wypadkową ich osobistych predyspozycji, ograniczonych bieżącymi interesami kraju.Panie, których najbardziej prywatne pragnienia i intymne tęsknoty stawały się publiczną własnością i wstrząsały losami korony polskiej. Ich dzieje, ujęte w krótkie literackie opowieści, są treścią tej pełnej uroku książki wydanej w 1908 roku.Motywem spajającym dzieje trzech słynnych królowych jest miłość, związane z nią perypetie i dramaty.Znaczenie i wpływ wybitnych indywidualności na dzieje naszego narodu- jeszcze niedawno bardzo zaniechane- dostarczy zwłaszcza młodzieży, ciekawych refleksji i okazji do zadumy nad minionymi wiekami. W książce cytowane są stare kroniki kościelne i opracowania wybitnych historyków XIX wieku.Opowieść oparta na żródłach historycznych.
Polecamy. Dorota Markowska. Bożena Adamowicz
Panny z kamienicy „Pod Fortuną”-Hanna Muszyńska -Hoffmannowa.
„Jeśli nie jesteśmy równi co do urodzenia i majątku-to przynajmniej jesteśmy równi co do szczęścia”
Warszawa przełomu XVIII i XIX wieku, burzliwe dzieje tracącego niepodległość kraju. Na Starym Mieście, w pięknej kamienicy „Pod Fortuną” mieszka konsyliarz Czempiński z żoną, kilkoma córkami i wychowanica Kunegunda. Zapewnienie szczęśliwego życia tylu pannom nie było łatwe, zwłaszcza, że posag każdej z nich był raczej skromny. Pamiętnik panny Kundzi, to romansowa, barwnym językiem spisana historia życia trzech pokoleń kobiet
Polecam i zachęcam do przeczytania. Dorota Markowska.
Kwiat lotosu-Maria Rodziewiczówna.
Wyd I.Warszawa 1889 S. Lewental. Tekst niniejszego wydania oparto na wyd.VI: Lwów;Poznań 1924 Wydawnictwo polskie
Twórczość Marii Rodziewiczówny nie była mi dotąd znana. Sięgnęłam po jej książki w ramach konkursu czytelniczego. Przeczytałam Kwiat Lotosu Główny bohater, student medycyny, o bardzo trudnym wyrafinowanym charakterze, gardzący słabszymi i w ogóle nie szanujący kobiet- za to urzeka filozofią na temat kwiatu lotosu. Tytułowy Kwiat lotosu -nie jest określeniem piękności lica kobiety, ale odniesieniem do buddyjskiej mantry, którą ciągle powtarza. Nasz bohater Rafał postanawia jednak rzucić uczelnię i wyjechać za granicę. Przemierzamy z nim oceany i kontynenty, poznajemy ciekawych ludzi, by na koniec stanąć oko w oko z przeznaczeniem i tragicznym losem. Czy nasz bohater osiągnie wolność umysłu i duszy człowieka odrzucając wszelkie normy i zasady społeczne? Rola odrzuconej kobiety, rozbiła mnie emocjonalnie .Uznałam -że czasy w których żyjemy, są zdecydowanie lepsze dla kobiet.
Kamila Kopij. Polecam
Barcikowscy–Maria Rodziewiczówna. tzw. kresowa cegiełka
Wyd.I Kraków 1907.Tekst niniejszej edycji oparto na wydaniu Poznań 1928 Wydawnictwo Polskie(wydanie zbiorowe jubileuszowe, t.12)
Powieść kresowa. niezwykła opowieść o walce o zachowanie polskości i wiary w II połowie XIX wieku w zaborze rosyjskim- dwóch braci Barcikowskich gródeckich: Wacława i Filipa.Który z nich nie skala nazwiska, nie zaprzepaści wiary, a osiągnie prawdziwe szczęście, spokój duszy, szacunek sasiadów? Który z nich będzie pociechą i ostoją rodziny i ojczyzny? Powieść M. Rodziewiczówny pokazuje, jak trudna była droga do zachowania polskości i wiary w czasach zaborów Polski.
Polecam. Kamila Kopij.
Chłopi-Władysław Reymont.
Cykl powieściowy. Dzieło zostało zlokalizowane w autentycznej wsi Lipce (Łowickie) której obyczajowość, koloryt lokalny i język zostały potraktowane niemal z dokumentalną dokładnością. Akcja obejmuje 10 miesięcy, rozpoczyna się wczesną jesienią, podczas wykopków, kończy następnego roku po żniwach.Główny wątek utworu dotyczy dramatycznych dziejów małżeństwa starzejącego sieę mężczyzny- bogatego gospodarza Macieja Boryny z młódką Jagną, w której zakochany jest jego syn, Antek. Zakazana miłość w tym trójkącie spleciona została ściśle z dziejami wiejskiej gromady i jej konfliktem z dworem. Główna oś akcji oplata wiele wątków pobocznych, postaci ,wydarzeń, składających się na bujny i wielobarwny obraz życia wsi, jej stosunków z dworem i kościołem, a także nadziei na odmianę losu .Natura tworzy specyficzny klimat tej powieści, towarzyszy na każdym kroku człowiekowi. Niemal dokumentalną wartość mają sceny , w których Reymont opisuje sceny obyczajowe z najdrobniejszymi szczegółami np, rytuał zrękowin czy zaślubin.Praca nad Chłopami trwała 10 lat (1899-1909). W. Reymont-Laureat Literackiej Nagrody Nobla w 1924 roku.
Polecam. Małgorzata D.
„Pamiętnik” Janusz Korczak
Co poeta miał na myśli? Czy spotkaliscie się z takim pytaniem?Ja, tak-i nigdy nie znałam na nie odpowiedzi. Co pan Doktor Janusz Korczak, wybitny pedagog miał na myśli?Dowiesz się , a może nie, po przeczytaniu jego Pamiętnika.
Nie dziw , że pamiętnik niezrozumiały dla Czytelnika. Czyż można rozumieć cudze wspomnienia, obce życie? Zdaje się, że ja bez trudu winienem wiedzieć, co piszę? Ba! Czy można rozumieć własne wspomnienia?”
Janusz Korczak
Naiwni i poczciwi są ludzie. Chyba nieszczęśliwi. Nie bardzo wiedzą, na czym polega szczęście. Każdy inaczej je rozumie. Jeden: smaczny czulent albo kiełbasa z kapustą. Drugi spokój, komfort, wygoda. Trzeci: dziewczęta liczne i różne. Czwarty: muzyka, albo karty, albo podróże””. Janusz Korczak.
Marta Bruś-. Polecam.
„Listy do Marysieńk”-Jan Sobieski
Króla Jana Sobieskiego poznałam na lekcji historii jako pogromcę Turków. Zaskoczyła mnie jego postawa w listach pisanych do żony Marii Kazimiery. Władca pokazał, że można mieć nie tylko talent przywódczy, ale również pisarski. Zbiór listów Sobieskiego do Marysieńki układa się w kilka zespołów zależnych od przyczyny i czasu rozłąki, a także charakteru związku ich łączącego.Zebrane listy przedstawiają troskę i miłość do żony Zawarte są w nich losy kraju przekazane prosto z pola bitwy.
Polecam. Barbara Rosińska
„Dawno i jeszcze dawniej””- Janina Broniewska. Wyd. Czytelnik 1975 Warszawa
Dawno i jeszcze dawniej – brzmi jak początek pięknej starodawnej bajki. Ale czy napewno będzie to bajka?Nie, to opowieść o losach dzieci, które spotyka okrutna wojna. Jak odnaleźć bliskich i szczęście po wojnie? Jak odbudować życie i kraj będąc „tylko i aż” dzieckiem? W tej książce znajdziesz odpowiedzi na trudne życiowe pytania.
…Powstanie warszawskie 1944 zastało je na Pradze. Poszły z babką do chrzestnej na Saską Kępę po bieliznę do reparacji i tak już zostały przez pięć z górą miesięcy. Oddzielone od Mokotowa Wisłą stojąca w ogniu, na pierwszych liniach najprawdziwszego frontu.( fragm.)
Polecam. Marta Bruś.
Lalka-Bolesław Prus.Ksiażka i Wiedza. Warszawa 1981. Tekst oparto na zbiorowym wydaniu Pism Bolesława Prusa pod red. I. Chrzanowskiego i Z. Szweykowskiego. W-wa 1935, t.XI,XII, XIII.
Akcja Lalki dzieje się głównie w Warszawie.W kilku epizodach przenosimy sie do Zasławka i do Paryża.Powieść obfituje w bohaterów. Główny bohater Stanisław Wokulski-zamożny kupiec i przedsiębiorca. Przedstawiciel mieszczaństwa, tragicznie zakochany w Izabeli Łęckiej.Izabela Łęcka- zubożała arystokratka, piękna, nieszczera , otoczona wianuszkiem adoratorów .Ignacy Rzeck i-przyjaciel i towarzysz młodzieńczych poczynań niepodległościowych Wokulskiego, opowiada o faktach i wydarzeniach ważnych w życiu obu bohaterów i istotnych dla dziejów narodowych.Lalka jest świadectwem, jak żyli ludzie życiem powszednim w Polsce w drugiej połowie XIX w .To najbardziej europejska powieść polska,która doczekała się przekładów na 15 języków, dwóch adaptacji teatralnych, adaptacji filmowej i telewizyjnej.
Polecamy. Teresa Guszpit. Bożena Adamowicz
